เมื่อวานมีคำถามจากอาจารย์จิ๊บคนสวย ทวิตมาถามว่าจะตัดกิ่งไม้แถวบ้าน ที่มันระเกะระกะระรานสายไฟฟ้าได้เองหรือเปล่า? ซึ่งตามปกติแล้วกิ่งไม้หน้าบ้านหรือริมรั้ว ถ้าหากไม่ใหญ่หรือสูงมากจนเกินไป ก็สามารถตัดหรือริดได้เองตามต้องการ แต่ถ้ากิ่งไม้นั้นใหญ่เกินไป ก็ให้แจ้งเจ้าหน้าที่การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคหรือการไฟฟ้านครหลวง  ให้เจ้าหน้าที่เค้ามาตัดได้จะดีกว่านะ แจ้งกันไปได้ที่เบอร์ 1130  
 
อย่าถือว่าเป็นกิ่งไม้หน้าบ้านที่ตัดเองได้ เพราะถ้ากิ่งไม้อยู่ใกล้แนวสายไฟฟ้า ห้ามตัดเองโดยเด็ดขาด เพราะอาจเกิดอันตรายถึงชีวิต...(พูดง่าย ๆ คือกำลังตัด ๆ อยู่ดี ๆ ก็กระตุก ชักแหง็ก ๆ ควันออกปากซะแล้ว)
 
โดยเฉพาะกับสายไฟฟ้า ที่ฉนวนด้านนอกผ่านการใช้งานมานาน เกิดการชำรุดจนเห็นสายทองแดง เวลาเกิดแรงลมพัดโหมอย่างหนัก สายไฟแกว่งกระทบกันจนเกิดประกายไฟและสะเก็ดไฟร่วงกราวลงพื้น ยิ่งอันตรายเข้าไปใหญ่ เชื่อขนมกินได้เลยว่าอีกไม่เกินนาที บริเวณนั้นต้องไฟดับแน่นอน
 
คำถามของอาจารย์จิ๊บ ทำให้นึกถึงสายไฟฟ้าอีกอย่างหนึ่งขึ้นมาได้ เป็นสายไฟฟ้าที่มีประสิทธิภาพน่ากลัวและรุนแรงกว่าสายไฟฟ้าธรรมดาที่จ่ายกระแสไฟให้แก่ประชาชน นั่นก็คือ "สายไฟฟ้าแรงสูง" ที่เป็นระบบไฟฟ้าที่มีแรงดันไฟฟ้าภายในสายไฟฟ้า ที่สูงเกินกว่า 1,000 กิโลโวลต์ขึ้นไป ซึ่งตัวระบบไฟฟ้าที่มีแรงดันไฟฟ้าสูง จะสามารถส่งผ่านกระแสไฟฟ้าทางสายส่งได้เป็นระยะทางไกล ๆ และมีการสูญเสียค่าทางไฟฟ้าต่ำกว่าระบบไฟฟ้าที่มีแรงดันต่ำ

 

สายไฟฟ้าแรงสูง

 

ธรรมดาแล้วสายไฟฟ้าแรงสูงมักไม่ค่อยมีใครอยากเข้าใกล้ เพราะรู้ซึ้งถึงอันตรายของกระแสไฟฟ้าประเภทนี้ดี แต่ก็ยังมีไม่น้อยที่มีพวกลักลอบแอบตัดสายไฟฟ้าแรงสูง เพื่อเอาทองแดงไปขาย ถูกไฟดูดช็อตตายไหม้เกรียมตามหน้าข่าวหนังสือพิมพ์อยู่บ่อย ๆ สาเหตุมาจากกระแสไฟฟ้าแรงสูง จะมีแรงดันไฟฟ้าที่สูงมาก ถ้าหากว่าจะเทียบกับแรงดันไฟฟ้าแรงต่ำที่ใช้กันตามบ้านเรือนทั่ว ๆ ไป ซึ่งจะอยู่ที่ 200 โวลต์
 
แค่ 200 โวลต์ ธรรมดา ยังดูดซะดิ้นกระแด่ว ๆ แต่ที่น่ากลัวและอันตรายเหนือสิ่งอื่นใดก็คือ กระแสไฟฟ้าแรงสูงนั้น สามารถที่จะกระโดดแหวกข้ามอากาศ หรือฉนวนหุ้มกระแสไฟฟ้าเข้าหาวัตถุหรือสิ่งมีชีวิตใด ๆ ก็ตามที่เข้าไปใกล้บริเวณเสาไฟฟ้า หรืออยู่ใกล้ ๆ โดยที่ไม่ต้องสัมผัสหรือแตะต้องสายไฟฟ้าแรงสูง!!!  
 
ที่บอกว่ากระแสไฟฟ้าแรงสูงกระโดดได้ ใครหรือวัตถุที่อยู่ใกล้มักถูกกระโดดเข้าใส่ แล้วทำไมนกถึงเกาะได้โดยไม่ถูกช็อตตาย? คำตอบง่าย ๆ ก็คือมันเกาะสายเดียวคับ ไฟเลยไม่ช็อต ถ้าลองมันเกาะสองเส้นพร้อม ๆ กัน ก็ระเบิดไม่เหลือซาก
 
ถ้านึกภาพกระแสไฟฟ้ากระโดดเข้าใส่ตามไม่ออก ลองดูตัวอย่างสมมุติกันนะเช่น นาย ก. พกปืนสั้นเดินเข้าไปใกล้เสาไฟฟ้าแรงสูงโดยไม่ตั้งใจ และอยู่ในระยะอันตรายที่กระแสไฟฟ้าสามารถกระโดดข้ามได้ ทันใดนั้นนาย ก. ก็ถูกกระแสไฟฟ้าแรงสูงกระโดดเข้าใส่ จนไหม้เกรียมไปทั้งตัว ปืนหงิกงอใช้การไม่ได้ สาเหตุมาจาก
  1. นาย ก. เข้าใกล้สายไฟฟ้าแรงสูงมากเกินไป
  2. นาย ก. พกปืนที่เป็นตัวดึงดูดกระแสไฟฟ้าแรงสูงเข้าไปด้วย
ซึ่งระยะอันตรายนี้ก็จะขึ้นอยู่กับแรงดันไฟฟ้า โดยที่แรงดันไฟฟ้ายิ่งสูง ความไกลของกระแสไฟฟ้าที่จะกระโดดข้ามก็มีมาก สถิติของคนที่ถูกไฟฟ้าแรงสูงกระโดดเข้าใส่ ประมาณปีละเกือบ 100 คน ไม่ใช่น้อยเลยนะเนี่ย...จำเอาไว้ให้แม่น ๆ เลยนะ ว่าอย่าเข้าใกล้เสาไฟฟ้าแรงสูง เพราะอันตรายถึงตายสถานเดียว
 
 
ลูกถ้วย
 
เนื่องจากสายไฟฟ้าแรงสูง มีความน่ากลัวและอัตรายค่อนข้างมาก (ไม่ค่อนข้างล่ะ อันตรายโคตร ๆ เลยแหละ) อีกทั้งยังสามารถกระโดดข้ามอากาศ เข้าใส่วัตถุหรือสิ่งมีชีวิตได้ ทางเจ้าหน้าที่การไฟฟ้าจะต้องมีการจับยึดสายไฟฟ้า ด้วยวัสดุห่อหุ้มที่เป็นฉนวนไฟฟ้า ทำด้วยกระเบื้องเคลือบเป็นชั้น ๆ คล้ายกับชามคว่ำเรียกว่า "ลูกถ้วย" เพื่อแยกสายไฟฟ้าแรงสูงออกจากสายไฟฟ้าแรงต่ำ ที่เป็นสายไฟฟ้าธรรมดา
 
ดังนั้นถ้าหากว่าใครพบเห็นเสาไฟฟ้าแรงสูงที่มีลูกถ้วยคว่ำเป็นชั้น ๆ ให้นับจำนวนลูกถ้วยดูว่ามีมากน้อยเท่าไหร่ เพราะจำนวนชั้นของลูกถ้วย จะเป็นตัวบ่งบอกถึงระดับแรงดันไฟฟ้าของกระแสไฟฟ้าแรงสูง ที่มักจะอยู่ห่างจากพื้นดินขึ้นไปเกือบ ๆ 10 เมตร ตัวอย่างเช่นลูกถ้วย 2-3 ชั้น แรงดันไฟฟ้าก็จะเท่ากับ 12,000 - 24,000 โวลต์ ลูกถ้วย 4 ชั้น แรงดันไฟฟ้าก็จะเท่ากับ 69,000 โวลต์ เป็นต้น  
 
หรืออีกวิธีที่น่าสังเกตก็คือระยะความสูงของสายไฟฟ้าแรงสูง เทียบกับความสูงของอาคาร เช่นอาคารสูง 2-3 ชั้น แรงดันไฟฟ้าก็จะเท่ากับ 12,000 - 24,000 โวลต์ อาคารสูง 4-5 ชั้น แรงดันไฟฟ้าก็จะเท่ากับ 69,000 - 115,000 โวลต์ 
 
ลองดูมาตรฐานระยะห่างที่ปลอดภัยระหว่างสิ่งปลูกสร้าง กับสายไฟฟ้าแรงสูงตามตัวอย่างนะ ทางเจ้าหน้าที่การไฟฟ้านครหลวงเค้ากำหนดเอาไว้แล้ว รับรองปลอดภัยแน่นอน 100% 
 
มาตรฐานการป้องกันไฟฟ้าแรงสูง
 
ตามปกติ จะมีระยะห่างกำหนดไว้ว่าสิ่งปลูกสร้างเช่นอาคารบ้านเรือน ป้ายโฆษณา จะต้องห่างจากเสาไฟฟ้าแรงสูงเท่าไหร่ เช่นบ้านหรือป้ายโฆษณา จะต้องปลูกให้ห่างจากเสาไฟฟ้าแรงสูงขนาด 12,000 - 24,000 โวลต์ เป็นระยะห่างไม่น้อยกว่า 1.80 เมตร หรืออย่างพวกที่ปฏิบัติงานด้านเครื่อง